Kompetencje nauczycielskie

W strukturze kwalifikacji nauczycielskich (pedagogicznych) kluczową rolę odgrywają kompetencje interpretacyjne, jako podstawa rozumienia przez nich rzeczywistości pedagogicznej i uprawomocnienie co do kierunku i sposobu podejmowania działań.

W przysposabianiu nauczycieli do zawodu teorię trzeba inaczej usytuować. Należy zakwestionować utrwalone przeświadczenie, że zdobyta teoria ma być przedmiotem zastosowań praktycznych. Takie „przyrodoznawcze” rozumienie funkcji teorii  zupełnie nie przylega do rzeczywistości pedagogicznej. Teoria pedagogiczna ma bardziej pełnić funkcje epistemologiczne i metodologiczne niż instruktażowe. Metodologiczna funkcja teorii odnosi się do sposobów poznawania świata. Poznając określoną teorię, poznajemy, w pewnym sensie, drogę jej odkrywania.

Wyposażenie kandydatów na nauczycieli-pedagogów w kompetencje metodo-logiczne jest nadzwyczaj istotnym problemem. Nabywanie w procesie kształcenia świadomości jak wiedza jest tworzona, ma podwójne skutki edukacyjne: po pierwsze w odniesieniu do „warsztatu” poznawczego nauczyciela, bo uczy go metod tworzenia wiedzy i po drugie – w odniesieniu do „warsztatu” dydaktycznego, bo refleksja nad sposobem dojścia do wyniku poznania ma wysoką wartość dydaktyczną.

Nauczyciele-pedagodzy muszą tworzyć elitę badaczy, którzy pedagogikę czynić będą żywą dyscypliną naukową.

Kult wiedzy naukowej, pewnej i niezawodnej, nie kształtuje postawy otwartej
i krytycznej człowieka gotowego do poszukiwań i do ustawicznej weryfikacji posiadanej wiedzy. Okazuje się bowiem, że wiedza pewna może być tym samym zagrożeniem dla pracy nauczyciela-pedagoga co brak wiedzy w ogóle. Najwyższą wartością  ich kwalifikacji teoretycznych jest inferencyjność, jako taka cecha wiedzy, która umożliwia tworzenie nowych wartości poznawczych  z zasobów  wiedzy posiadanej. Sens wiedzy teoretycznej nauczycieli – pedagogów musi być bardziej metodologiczny niż instruktażowy.

Nauczyciel-pedagog refleksyjny i świadomy złożoności swych zadań powinien być twórcą indywidualnej, osobistej wiedzy. Bogacenie jego kwalifikacji teoretycznych powinno dokonywać się poprzez transformację teorii naukowej na teorię subiektywną. Dopiero wówczas ta teoria może mieć wpływ na działanie.