Rola rysunku w wychowaniu dzieci

Wstęp pracy magisterskiej

Historia rysunku jest tak samo długa, jak historia ludzkości. Prymitywne rysunki znajdowane były w jaskiniach, gdzie w czasach prehistorycznych zamieszkiwali ludzie i język był jeszcze bardzo ubogi. Rysunek był niewątpliwie pierwszą formą komunikacji pośredniej. Pozwalał on pozostawiać wiadomości nieobecnym członkom wspólnoty.

Na przestrzeni wieków rysunek oraz jego bardziej wysublimowane formy – malarstwo czy grafika – odgrywał bardzo ważną rolę w życiu społeczeństw. Był najpopularniejszym – ze względu na swoją formę i dostępność – rodzajem sztuki. Jego zrozumienie nie wymaga umiejętności czytania, a przekaz jest łatwy do zrozumienia.

Obecnie znaczenie rysunku straciło na znaczeniu ze względu na rozwój innych form przekazu wizualnego (fotografia, film), ale jego nauka jest nadal w programach szkół, a jego niektóre formy (np. karykatura) stanowią bardzo wyrazistą i czytelną formę przekazu, za pomocą której w skróconej postaci można przekazać wiele treści.

Rysunek ma wciąż dużą rolę w wychowaniu dzieci. Z jednej strony kształtuje smak estetyczny, z drugiej zaś pozwala się dziecku wypowiedzieć, pokazać to, czego nie potrafi ono jeszcze wypowiedzieć słowami.

Tą właśnie cechę rysunku wykorzystuje się w diagnostyce pedagogicznej. Rysunek jest tą formą aktywności dziecka, którą poznaje ono w najwcześniejszym okresie życia, jeszcze przed mówieniem, czytaniem i pisaniem. Można więc z dużym prawdopodobieństwem przypuszczać, że jest to też najbardziej naturalny sposób „rozmowy” z dzieckiem, szczególnie, jeśli chodzi o sferę związaną z emocjami i przeżyciami dziecka, o których trudno mu rozmawiać słowami.

Celem niniejszej pracy było ukazanie obrazu rodziny wyłaniającego się z rysunków dzieci. Wprawdzie materiał badawczy był ograniczony możliwościami, jakie miałam w jego zbieraniu, ale wystarczający, aby zobrazować rodzaje rodzin z wiejskiego środowiska, gdzie dzieci uczęszczają do szkoły gminnej.

Praca składa się z czterech rozdziałów. Rozdział pierwszy poświęcony jest ogólnej charakterystyce dziecka w wieku szkolnym. Omówiono w nim rozwój fizyczny, poznawczy, społeczny, emocjonalny i etyczno-moralny dziecka oraz uwarunkowania rozwoju dziecka.

W rozdziale drugim zaprezentowano model współczesnej rodziny, a w nim style wychowania w rodzinie, ogólną charakterystykę typów rodzin oraz obraz rodziny w oczach dziecka.

Rozdział trzeci omawia metodologię badań własnych, w tym rysunek jako środek diagnostyczny, przedmiot i cele badań własnych, pytania badawcze i hipotezy robocze oraz metodę, organizację i potrzeby badań.

W czwartym rozdziale przedstawiono rezultaty badań własnych. Omówiono w nim etapy rozwoju rysunkowego wzięcia, znaczenie rysunku rodziny w diagnozie pedagogicznej i analizę rysunku rodziny jako źródła wiedzy o dziecku. Scharakteryzowano teren i obiekt badań oraz przeanalizowano rysunki dzieci zebrane w trakcie badań. Całość zakończono podsumowaniem.

Wyniki i omówienie testów

Aneks pracy magisterskiej

Logiczne myślenie: (Za każdą dobrą odpowiedź liczymy dwa punkty) – I

  • (Siodło i stajnia służą koniowi).
  • Grzebień. (Nie służy do mycia).
  • Mięso. (Nie jest do picia).
  • (Nie znajduje się na podłodze).
  • Nóż. (Nie jest naczyniem).
  • (Nie jest nakryciem).
  • (Nie nosi się go na głowie).
  • (Nie służy do pisania).
  • (Tylko ona pływa).
  • Piłka nożna. (Nie wymaga siatki).

16 – 20 punktów: Dziecko ma dużą zdolność logicznego myślenia i umie się nią posługiwać. Ten cenny talent z pewnością będzie mu pomocny w późniejszym ukierunkowaniu się. Zwłaszcza jeśli ma ochotę dziedzinę, w której będzie mogło wykorzystać ten talent.

10 – 15 punktów: Dziecko potrafi myśleć logicznie, wkładając w to pewien wysiłek, ale nie jest to jego ulubiony sposób myślenia. Może wykonywać zajęcie wymagające pewnej logiki, ale tylko minimum, nic ponad to, co konieczne. Dziecko może źle znosić zajęcie lub zawód, który wymaga ścisłego, automatycznego myślenia logicznego, lub zniechęcić się do niego.

Poniżej 10 punktów: Dziecko ma małe zdolności do logicznego myślenia. Nawet je może ono odstraszać. Każda dyscyplina wymagająca umiejętności logicznego myślenia szybko je zniechęci, lepiej więc ukierunkować je do zajęć bardziej dla niego odpowiednich.

Logiczne myślenie: (Za każdą dobrą odpowiedź liczymy dwa punkty) – II

  1. Zając. (Zając nie mieszka w dziupli na drzewie)
  2. Pływanie. (Nie jest sportem zimowym)
  3. Słońce. (Pozostałe to opady)
  4. (Nie są świętem kościelnym).
  5. (Pozostałe to owoce).
  6. (Nie jest napojem).
  7. (Nie służy do mieszkania).
  8. Grzałka. (Nie służy do ogrzewania mieszkania).
  9. (Tylko ona nie służy do czytania).
  10. (Nie są obuwiem sportowym).

16 – 20 punktów: Dziecko ma dużą zdolność logicznego myślenia i umie się nią posługiwać. Ten cenny talent z pewnością będzie mu pomocny w późniejszym ukierunkowaniu się. Zwłaszcza jeśli ma ochotę dziedzinę, w której będzie mogło wykorzystać ten talent.

10 – 15 punktów: Dziecko potrafi myśleć logicznie, wkładając w to pewien wysiłek, ale nie jest to jego ulubiony sposób myślenia. Może wykonywać zajęcie wymagające pewnej logiki, ale tylko minimum, nic ponad to, co konieczne. Dziecko może źle znosić zajęcie lub zawód, który wymaga ścisłego, automatycznego myślenia logicznego, lub zniechęcić się do niego.

Poniżej 10 punktów: Dziecko ma małe zdolności do logicznego myślenia. Nawet je może ono odstraszać. Każda dyscyplina wymagająca umiejętności logicznego myślenia szybko je zniechęci, lepiej więc ukierunkować je do zajęć bardziej dla niego odpowiednich.

Logiczne myślenie: (Za każdą dobrą odpowiedź liczymy dwa punkty) – III

  1. Świetlik. (Nie ma nic wspólnego z elektrycznością).
  2. Zajączek. (Nie służy do komputera).
  3. (Nie jest naturalnym akwenem wodnym).
  4. (Nie jest instrumentem).
  5. (Nie występuje w bajce o „Królewnie Śnieżce”).
  6. (Nie jest placówką oświatową)
  7. (Nie służy do spania).
  8. (Nie zalicza się do rodziny).
  9. (Nie jest atrybutem cukierni).
  10. (Nie są sportem walki).

16-20 punktów: Dziecko ma dużą zdolność logicznego myślenia i umie się nią posługiwać. Ten cenny talent z pewnością będzie mu pomocny w późniejszym ukierunkowaniu się. Zwłaszcza jeśli ma ochotę dziedzinę, w której będzie mogło wykorzystać ten talent.

10 – 15 punktów: Dziecko potrafi myśleć logicznie, wkładając w to pewien wysiłek, ale nie jest to jego ulubiony sposób myślenia. Może wykonywać zajęcie wymagające pewnej logiki, ale tylko minimum, nic ponad to, co konieczne. Dziecko może źle znosić zajęcie lub zawód, który wymaga ścisłego, automatycznego myślenia logicznego, lub zniechęcić się do niego.

Poniżej 10 punktów: Dziecko ma małe zdolności do logicznego myślenia. Nawet je może ono odstraszać. Każda dyscyplina wymagająca umiejętności logicznego myślenia szybko je zniechęci, lepiej więc ukierunkować je do zajęć bardziej dla niego odpowiednich.

Kreatywność intelektualna:

Dziecko napisało ponad 20 słów: Ma nadzwyczajne intelektualne zdolności twórcze, dzięki którym może daleko zajść w tej dziedzinie.

15-20 słów: Dziecko ma duże intelektualne zdolności twórcze. Jeśli wybierze zawód, do którego są one konieczne, będzie mogło dzięki nim odnieść sukces.

9-14 słów: Dziecko ma przeciętne intelektualne zdolności twórcze. Zawsze mu się przydadzą, ale nie należy go kierować do zawodu, w którym maj ą pierwszorzędne znaczenie.

Poniżej 9 słów: Dziecko nie jest twórcą intelektualnym. Należy kierować je ku dziedzinom (jest ich bardzo wiele), w który nie ma to znaczenia.