Z kim dzieci najchętniej spędzają swój wolny czas

Tabela 5. Wyniki odpowiedzi na pytanie „Z kim spędzasz najczęściej swój wolny czas?”

Chłopcy
Odpowiedź Ilościowo Procentowo (%)
Z rówieśnikami 19 38
Samotnie 6 12
Z rodzicami 2 4
Z rodzeństwem 14 28
Z dziadkami 2 4
Inne 7 14
Dziewczęta
Odpowiedź Ilościowo Procentowo (%)
Z rówieśnikami 13 26
Samotnie 8 16
Z rodzicami 12 24
Z rodzeństwem 13 26
Z dziadkami 2 4
Inne 2 4

Źródło: opracowanie własne.

Na pytanie „Z kim spędzasz najczęściej swój wolny czas?”, ankietowani odpowiadali dowolnie, ponieważ było to pytanie otwarte. Część ankietowanych nie udzieliła żadnej odpowiedzi, ignorując ten aspekt. Wśród osób, które udzieliły odpowiedzi widać, że najczęściej młodzież spędza wolny czas z rówieśnikami oraz rodzeństwem. Ponadto warto dodać, że dziewczęta znacznie częściej niż chłopcy, spędzają wolny czas z rodzicami, co wynika stąd, że mają one większą potrzebę poczucia bezpieczeństwa, a odnajdują ją przy rodzicach, szczególnie w okresie wakacyjnym, kiedy nie mają zajęć szkolnych.

Rys. 5. Wyniki odpowiedzi na pytanie „Z kim spędzasz najczęściej swój wolny czas?”

Źródło: opracowanie własne.

Funkcje czasu wolnego dzieci i młodzieży

Sposób, w jaki człowiek spędza czas wolny, nie jest tylko osobista sprawą. B. Suchodolski pisze, iż to, co jednostka „czyni ze sobą w godzinach wolnych od pracy, nie może nie mieć wpływu na jego zachowanie w innych godzinach dnia”[1]. To właśnie w czasie wolnym od obowiązków jednostka kształtuje wiele swoich cech i nawyków, które w przyszłości determinują jej zachowanie w pracy i w kontaktach z innymi. Jak pisze B. Domańska: „Człowieka nie można w żaden sposób podzielić. Tylko dzień dzielimy na przedpołudnie oraz na popołudnie, na czas spędzony w szkole i czas po lekcjach. Uczeń podlega wszystkiemu, co dzieje się w jego życiu, wszystko kształtuje jego postawę i osobowość[2].

Młodzież znajduje się pod wpływem oddziaływań wielu bodźców płynących ze środowiska lokalnego i ponadlokalnego. Chociaż w realizacji zadań związanych z wychowaniem do czasu wolnego wiodącą rolę powinny spełniać rodzina i szkoła, nie osiągną one zamierzonych efektów, jeśli będą działały w osamotnieniu. Indywidualne i zbiorowe społeczności lokalne i ponadlokalne są środowiskiem o wielkiej sile oddziaływań wychowawczych.

Jak pisze prof. E. Trempała: „Społeczeństwo stanowiące dynamiczny układ jednostek i grup społecznych, organizacji i instytucji oraz różnych form życia zbiorowego wywiera nieustający wpływ na kształtowanie osobowości ludzi, na ich aktywność i postawy”[3]. Nie można tolerować postaw biernych, a więc takich, gdy jednostka ulega wszystkim wpływom bezkrytycznie, jak również postaw obronnych, gdy odrzuca lub nastawia się krytycznie lub wszystko odrzuca. Należy przede wszystkim kształtować i wspierać postawy aktywne i twórcze – by jednostka współpracowała ze środowiskiem świadomie, budując swoja osobowość. Przed wychowawcami, organizacjami społecznymi i szkołą, a także przed środkami masowej komunikacji i propagandy stoi zadanie takiego kształtowania postaw młodzieży i manipulowania jej zachowaniami w czasie wolnym, aby wydobyć z niej to, co najlepsze i społecznie użyteczne[4]. Przed całym społeczeństwem stoi ważny cel wychowawczy – chcemy, aby młodzi ludzie umieli, gdy dorosną organizować sobie kulturalne spędzanie czasu wolnego. Trzeba uczyć wszelkich kryteriów wyboru i umiejętności poszukiwania odpowiednich treści. Swoistość wychowania do wolnego czasu polega miedzy innymi na wychowaniu metodą samorządności, która daje dużą możliwość samodzielnego kierowania swoim postępowaniem, a następnie rozwija w wychowanku dyscyplinę. Samorządność grupy wychowawczej pobudza wszystkich jej członków do identyfikowania się z celami i zadaniami grupy oraz do inicjatywy i odpowiedzialności w ich realizacji[5].

Doniosłą rolę w organizowaniu wolnego czasu odgrywa kultura. Kulturą wolnego czasu H. Gąsior nazywa „sposób planowania, organizowania, przeprowadzania i uczestniczenia w czasie wolnym w różnorodnych czynnościach odpowiadających pozytywnym pragnieniom, zamiłowaniom i zainteresowaniom jednostki ludzkiej”[6]. Kształtowanie kultury wolnego czasu przez samodzielne działanie młodzieży – a nie tylko wykorzystywanie istniejących możliwości – ma miejsce wówczas, gdy podejmuje ona określone zadania wynikające z jej potrzeb i aspiracji. W zróżnicowaniu kultury wolnego czasu młodzieży znajduje odzwierciedlenie wpływ stereotypów obowiązujących w rodzinnych środowiskach o charakterze społeczno – zawodowym. Stwierdzić można, że im uboższe są pewne tradycje korzystania z wolnego czasu, tym mniejszy w danym środowisku nacisk kładzie młodzież na funkcję kształcącą oraz funkcję doskonalącą, a tym większy na funkcję rekreacyjną , jak również możliwość czerpania przyjemności z zajęć w czasie wolnym[7].

[1]              M. Brochociński, Przygotowanie dzieci do racjonalnego wykorzystania czasu wolnego, Warszawa 2001, s. 6.

[2]              B. Domańska, J. Felisiak, op. cit., s. 34.

[3]              Ibidem, s. 35.

[4]              K. Przecławski (red.), Po pracy i nauce. Wzory zachowań młodzieży w czasie wolnym, Warszawa 1998, s. 117.

[5]              M. Walczak, Wychowanie… op. cit., s. 25.

[6]              H. Gąsior, Wychowanie pozaszkolne a kultura czasu wolnego, Katowice 2000, s. 19.

[7]              K. Przecławski , op. cit., s. 117.