Zrównoważony rozwój jest zobowiązaniem

Edukacja globalna ma swoje korzenie w rozmaitych podejściach, zwłaszcza w edukacji dotyczącej rozwoju i pokoju, środowiska i zagadnień interkulturalnych. Stosownie do różnorakiej orientacji edukacyjnej, istnieją rozmaite podejścia w teorii i praktyce. Wszystkie skupiają się na rozwoju możliwym też w przyszłości, zgodnie z Agendą 21, dotyczącą zrównoważonego rozwoju, która została podpisana również przez Polskę w r. 1992 w Rio. Edukacja globalna dzieli ten cel z innymi obszarami edukacyjnymi, jak ochroną środowiska, zdrowia i edukacją interkulturalną. Szczególne zainteresowanie edukacji globalnej jest ukierunkowane na wartości związane z rozwojem człowieka, którego podstawą jest sprawiedliwość społeczna.

Duże znaczenie w edukacji globalnej mają też Milenijne Cele Rozwoju, podpisane przez wszystkie kraje członkowskie ONZ, w tym Polskę. Polskie zobowiązania rozwojowe wynikają też z przynależności do Unii Europejskiej i OECD. Rozpoczynająca się dopiero polska współpraca rozwojowa z krajami ubogimi potrzebuje stworzenia właściwego klimatu społecznego dla tej sprawy. I w tym może pomóc edukacja globalna.

Rzeczywistość lokalna rozumiana w wymiarze globalnym. Cechy konserwatyzmu według Eysencka

Edukacja globalna jest ukierunkowana na integralny i angażujący aktywność ucznia proces nauczania. Różnorodność metod i zmiany perspektywy powinny wspomagać lepsze zrozumienie złożoności świata, przyjęcie wątpliwości i nierozwiązywalnych sprzeczności oraz uczenie się, jak sobie z nimi radzić. W centrum zainteresowania powinno się znajdować, kiedy tylko możliwe, natychmiastowe odnoszenie ich do codziennego życia uczniów. Z ich „doświadczenia lokalnego” (np. używania bawełnianej koszulki) może być wyprowadzony wymiar globalny. Proces ten przebiega na trzech poziomach:

1. Wiedza: uczenie się rozumienia globalnych współzależności w naszej codzienności, np. jak żyją dzieci pracujące w fabrykach odzieżowych.

2. Wartości: uczenie się rozwijania osobistych zachowań i postaw dotyczących poszczególnych zagadnień, np.: potępiam zatrudnianie dzieci na niegodziwych warunkach.

3. Umiejętności: uczenie się stosowania wniosków z lekcji w życiu, np. zmieniam zachowania jako konsument i kupuję produkty produkowane lokalnie, albo produkty Sprawiedliwego Handlu, popieram/wspieram organizacje zajmujące się pomocą rozwojową, popieram polską politykę pomocy w rozwoju.

Konserwatyzm w myśli społecznej i wychowaniu.

Psychologowie traktują konserwatyzm jako pewna postawę która charakteryzuje się przywiązaniem do istniejącego stanu rzeczy w społeczeństwie (wartości, obyczajów, wzorów, zachowań) oraz niechęcią do wprowadzania gwałtownych zmian i wszelkich nowości. Konserwatyzm w myśli społecznej:

–           przeszłość pod wieloma względami przedstawia się korzystniej od tego co obecne. Przeszłość odczytywana jest jako epoka stabilna, bezpieczna, klarowna –        obraz przeszłości mocno wyidealizowany (nostalgia za utraconym światem, możliwością planowania) –         to co najlepsze już było

–           uwagę zajmuje życie społeczne, to jakie wartości są kultywowane i w jaki sposób przekazuje się je młodemu pokoleniu – główne wartości: naród, religia. Ostoją pożądanego życia jest rodzina, gdyż w niej są zakorzenione tradycje

Konserwatyzm w wychowaniu:

Ciągłe podkreślanie znaczenia tradycji, ogromne znaczenie wzorów z przeszłości

Właściwa edukacja jest niezbędna do zapewnienia dobrobytu, szybkiego postępu gospodarczego oraz ochrony moralnych wartości życia, bez wysokiego poziomu kształcenia w szkołach nie da się zapewnić odpowiednio przygotowanych kadr dla gospodarki.

Każdy kryzys gospodarki to zapowiedź załamania się gospodarki, a także zaburzeń, funkcjonowania demokratycznego społeczeństwa.

Niechętnie ustosunkowują się do nowych kierunków nauk społecznych, dopatrując się w tych nowinkach braku poszanowania uznawanych kanonów

Niechętnie ustosunkowują się do postmodernistycznego relatywizmu- narzuca wzory kult zachodu. Postmodernizm prowadzi do zachwiania zasad moralnych i obniżenia samokontroli.

Cechy konserwatyzmu według Eysencka.

Konserwatyzm cechuje silny etnocentryzm i surowe wychowanie dzieci. Wiążą się z tym postawy pro religijne oraz głęboki patriotyzm. Takie cechy przyswoiły sobie XIX wieczne rodziny angielskie i amerykańskie przestrzegające zasad purytańskich. ETNOCENTRYZM – postawa charakteryzująca się pełną aprobatą członków własnej grupy społecznej, jej wywyższaniem, połączona zazwyczaj z niechęcią lub negacją członków innej grupy. Konsekwencją tego jest często fanatyzm, rasizm, nacjonalizm)

Edukacja globalna wspomaga poczucie odpowiedzialności za współzależności w wymiarze światowym

W odniesieniu do edukacji spotykamy się też często z terminem „wymiar globalny”. Termin ten, podobnie jak terminy „edukacja rozwojowa”, „globalne obywatelstwo” czy „edukacja dla zrównoważonego rozwoju” odnosi się do tych samych podstawowych celów i zasad: aktywnej promocji sprawiedliwości społecznej, równości i zrównoważonego rozwoju.

W edukacji „wymiar globalny” jest najbardziej efektywnym podejściem w całym etosie szkolnym. Umożliwia nauczycielom i uczniom rozwijanie zrozumienia, umiejętności i postaw, które prowadzą ich do przyjęcia odpowiedzialności w stosunku do innych i do samej Ziemi.

Perspektywa globalna edukacji jest ważna na każdym poziomie nauczania, w obrębie każdego tematu, dla wszystkich dzieci, młodzieży i dorosłych.

Edukacja globalna może być określona jako odpowiedź edukacyjna na procesy globalizacyjne w społeczności światowej. Uczniowie mogą poznawać te współzależności na przykład na podstawie „podróży dookoła świata”, jaką odbywa bawełna w trakcie procesu produkcji bawełnianego podkoszulka, i w ten sposób uczyć się poczucia odpowiedzialności za los ludzi, z którymi łączy go ta codziennie używana rzecz.

Podkoszulek może nam wiele „powiedzieć” na temat globalizacji. Bawełna pochodzi z upraw w Afryce Zachodniej. Jej cena jest bardzo niska z powodu dotacji rolnych dla farmerów uprawiających bawełnę w USA, co powoduje nędzę rolników afrykańskich. Surowiec przewożony jest do przędzalni w Turcji. Surowe nici trafiają do tkalni na Tajwanie. Materiał jest przesyłany do Polski do farbowania. Wreszcie w Bangladeszu jest cięty i zszywany, gdzie pracownicy przemysłu odzieżowego dostają niezwykle niskie wynagrodzenie, a do pracy w bardzo złych warunkach zatrudnia się również dzieci. Handlowcy europejscy kupują tam gotową odzież i dostarczają do naszych sklepów.

Co w tym kontekście oznacza edukacja globalna? Podkoszulki, używane przez wszystkich uczniów, są „produktem globalnym”. Edukacja globalna ukazuje powiązania, np.: jak żyją rolnicy w Afryce Zachodniej, jak na ich życie wpływają dotacje rolne w USA i Unii Europejskiej, jak wygląda praca dzieci w fabrykach odzieży w Bangladeszu, jakie są koszty ekologiczne „podróży dookoła świata” bawełny, z której powstaje podkoszulek, i co to ma wspólnego z naszym życiem. W trakcie poszukiwania tych powiązań uczniowie mogą rozwijać poczucie wartości. W dodatku jako konsumenci mogą np. unikać nabywania produktów określonych marek, jeśli wiedzą, że produkcja danego towaru wiąże się z niszczeniem środowiska naturalnego, wyzyskiem pracowników, wykorzystaniem nielegalnej pracy dzieci czy niewolników.

Stare zagadnienia, nowe zasady nauczania

Edukacja globalna powinna umożliwić uczniom, poprzez odpowiednią wiedzę i umiejętności, odpowiedzialne postępowanie w skomplikowanych warunkach powiązanego wzajemnie na różnych płaszczyznach społeczeństwa globalnego. Edukacja globalna jest nie tyle nowym tematem wprowadzanym do programów, co raczej wszechstronną myślą przewodnią nauczenia na wszystkich poziomach.

Edukacja globalna jest nauczaniem dla przyszłości. Przystosowanie do życia w społeczeństwie globalnym to nie tylko zdobycie tradycyjnej wiedzy oraz znajomości obsługi komputera, aby móc wejść na rynek pracy. Edukacja globalna zachęca do aktywności w kształtującym się społeczeństwie światowym i umożliwia ją, tworząc warunki dla globalnej  solidarności w myśleniu i działaniu. Dąży ona do rozwijania zdolności poznawczych, społecznych i praktycznych, których potrzebujemy, aby prowadzić życie spełnione i odpowiedzialne, również w złożonych warunkach świata, który staje się coraz bardziej współzależny.

Rozwój społeczny dziecka a konformizm

Rozwój społeczny oznacza nabywanie umiejętności zachowania się zgodnie ze społecznymi oczekiwaniami, a więc między innymi kształtowanie się postawy konformistycznej. Stawanie się istotą uspołecznioną opiera się na trzech powiązanych ze sobą procesach socjalizacji. Są to: uczenie się zachowań aprobowanych społecznie, pełnienie ról społecznych, rozwój postaw społecznych. Aby stać się uspołecznionym, dziecko musi nie tylko wiedzieć, jakie zachowanie jest aprobowane, ale musi także swoje własne zachowanie dostosować do aprobowanych kierunków zachowania, co siłą rzeczy wiąże się w znacznym stopniu z konformizmem. Początek kształtowania się postawy konformistycznej ( lub nonkonformistycznej) wiąże się ściśle z początkiem kontaktów społecznych. Reakcje społeczne dzieci w stosunku do innych dzieci rozwijają się w drugim roku życia. Nie należy jednak lekceważyć okresu niemowlęctwa. Pierwsze rzeczywiste znaki, że niemowlę zauważa inne niemowlęta występują miedzy 4 a 5 miesiącem życia. Badania wykazały, iż istnieje wpływ wczesnych zachowań społecznych na późniejszy rozwój; dzieci zbytnio uzależnione od matki maja później trudności w osiągnięciu samodzielności, a niemowlęta, którym pozwala się robić to, co im się podoba trudniej dostosowują się do regulaminów szkolnych lub reguł zabawy w późniejszym wieku. W drugiej połowie 2 r. życia dzieci traktują zabawę jako środek do nawiązywania kontaktów społecznych. Współdziałają ze swoimi towarzyszami zabaw, modyfikując swoje zachowania dostosowują się do ich działań. Tym samym możemy już mówić o zachowaniach konformistycznych.
Właściwie w każdym okresie życia ludzie znajdują się pod wpływem grupy społecznej, z którą pozostają w stałym związku. Wpływ ten jest najsilniejszy w dzieciństwie i we wczesnej fazie adolescencji-czyli okresie największej plastyczności psychicznej.

W okresie przedszkolnym dziecko najwięcej czasu spędza z rodziną, doświadczenia przeżywane w domu są najważniejsze, a pragnienie aprobaty rodziców jest u dzieci w tej fazie bardzo silne. Mimo to wiek przedszkolny jest jeszcze fazą silnie indywidualistyczną.

Począwszy od 7 roku życia naciski grupy stają się ważniejsze, a jej wpływ zwykle silniejszy od wpływu nauczycieli, czy rodziców. Wiąże się to z pragnieniem dziecka, aby być akceptowanym przez grupę. W tym wieku można zaobserwować u dzieci wysoki stopień konformizmu. Istotną rolę w tej fazie odgrywa wrażliwość dziecka na aprobatę i dezaprobatę społeczną. Pragnąc towarzystwa innych dzieci, pragną również aprobaty dla swego sposobu ubierania się, mówienia i zachowania. Jeśli powstaje konflikt między standardami obowiązującymi w domu, w szkole i w grupie, dzieci bez wahania wybiorą grupę rówieśniczą. Pragnienie uwagi i aprobaty jest związane z poczuciem niepewności i nieadekwatności, jak również, z takimi cechami jak nieśmiałość zazdrość, zmienność nastrojów. Im bardziej dzieci są pewne siebie, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że zechcą pozbyć się własnych zainteresowań i potrzeb, na rzecz grupowych.

Analizując wykres obrazujący stopień konformizmu w różnych fazach dzieciństwa można stwierdzić, że między 8 a 9 rokiem życia poziom konformizmu nieznacznie spada, aby między 9 a 10 rokiem życia znów się podnieść. Gwałtowne zmiany następują między 10 a 11 rokiem życia, kiedy to stopień konformizmu wyraźnie spada, aby równie szybko i gwałtownie wzrosnąć między 11 a 13 rokiem życia. Te drastyczne zmiany wiążą się oczywiście z burzliwym okresem dorastania.

Dojrzewanie często nazywane jest także fazą ”negacji” lub „braku równowagi”. Często możemy zaobserwować w tej fazie wyżej opisany już antykonformizm- przede wszystkim w stosunku do osób dorosłych. Jednocześnie zmiany zachodzące w obrazie samego siebie, powodujące spadek samooceny silnie wpływają na zwiększenie pragnienia akceptacji wśród rówieśników.

Wszystkie dzieci przekonują się wcześniej lub później, że grupa społeczna ocenia je i akceptuje na podstawie gotowości lub zdolności do dostosowania się i spełniania jej oczekiwań. Dzieci starsze, u których potrzeba akceptacji jest największa często przejawiają nadmierny konformizm, mając nadzieje, że takie właśnie zachowanie zapewni im oczekiwana aprobatę. Często jednak okazuje się, że takie dzieci zostają odrzucone przez grupę ze względu na to, że uważane są za słabe, bez własnej opinii, bez tzw. „ kręgosłupa”. Nadmierny konformizm powoduje poza tym utratę indywidualności, a takie ”bezbarwne” jednostki grupa zwyczajnie ignoruje, gdyż wydaje się, że nie maja nic do zaoferowania.. Co za tym idzie dzieci nie mogą mieć pozytywnej opinii o sobie, gdy zdają sobie sprawę z tego, że grupa ma o nich zdanie negatywne. Tak, więc nadmierny konformizm jest przede wszystkim szkodliwy dla psychicznego przystosowania dziecka.

Nonkonformizm, czyli niedostosowywanie się może być równie niebezpieczny dla prawidłowego przebiegu rozwoju społecznego. Dzieci, które nie potrafią lub nie chcą się dostosować będą uważane za tzw. wyrzutków społeczeństwa.. Za przyczyny nonkonformizmu u dzieci uznaje się brak motywacji do dostosowywania się, a także brak wiedzy na temat tego, czego grupa od nich oczekuje. Jeśli dziecko bardziej ceni sobie indywidualizm niż wartości płynące z przynależności do grupy w jego zachowaniu również będzie przeważać nonkonformizm.